مقالات

این نوشتار به بررسی کرامت ذاتی انسان و نقشی که این ویژگی متعالی در تربیت و هدایت اندیشه‌ها و رفتارهای انسان ایفا می‌کند، می‌پردازد. در این راستا، پس از اشاره به شیوه‌های ممکن و متداول تربیت، تأکید دین بر ویژگی‌های انسانی به‌عنوان یک روش مؤثر، مهم و حیاتی در زمینه تربیت، مورد توجه قرار می‌گیرد. سپس با اشاره به تغییرات بنیادینی که قرآن مجید و به‌طور کلی دین اسلام در «نوع نگاه» انسان به خدا، خود و دیگر پدیده‌ها و مخلوقات ایجاد کرده است، به توضیح معنا و مصداق کرامت می‌پردازد. همچنین با استناد به نمونه‌هایی از روایات متعددی که در این زمینه نقل شده، بارزترین جلوه کرامت را از منظر دینی در خوار شمردن «دنیا» و دوری از آن می‌یابد.

اعجاز علمی قرآن کریم از مهم‌ترین حوزه‌های پژوهش‌های میان‌رشته‌ای است که به سنجش همخوانی آیات قرآن با یافته‌های علمی نوین می‌پردازد. آیۀ هفتم سورۀ طارق، با بیان خروج «ماءٍ دافقٍ» از میان «صلب» و «ترائب»، از جمله آیاتی است که در موضوع آفرینش انسان توجّه مفسّران و پژوهشگران را به خود جلب کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین مفردات کلیدی آیه، تحلیل ادبی مرجع ضمیر در فعل «یخرج»، و بررسی انطباق آن با داده‌های پزشکی و کالبدشناسی جدید انجام شده است. روش تحقیق بر پایۀ تحلیل تفسیری _ واژگانی و مطالعۀ تطبیقی با یافته‌های علمی معاصر است. نتایج نشان می‌دهد که تعبیر قرآنی با دقّت به جایگاه شکل‌گیری و خروج منی در دستگاه تناسلی مرد اشاره دارد؛ جایی که اسپرم با ترشّحات غدّه‌های تناسلی ترکیب شده و مایع بارورکننده را پدید می‌آورد. طرح این حقیقت علمی در زمانی که بشر از چنین دانشی برخوردار نبوده، بیانگر ژرفای علمی و پیشگامی قرآن در توصیف مراحل آفرینش انسان است. ازاین‌رو، آیۀ یادشده را می‌توان نمونه‌ای روشن از اعجاز علمی قرآن دانست که می‌تواند زمینۀ گفت‌وگوی سازنده میان دین و علم را تقویت کند.

این مقاله به بررسی نشانه‌های ظهور حضرت مهدی (عجل‌الله‌فرجه) در روایات اهل‌سنّت و نسبت آن‌ها با «اشراط الساعة» پرداخته است. مسئله اصلی پژوهش، شناسایی و تحلیل روایاتی است که از یک‌سو در منابع حدیثی اهل‌سنّت به‌عنوان نشانه‌های قیامت گزارش شده‌اند و از سوی دیگر در ادبیات مهدوی نیز به‌عنوان علائم ظهور حضرت مهدی (عجل‌الله‌فرجه) مطرح شده‌اند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه‌ای و حدیثی، روایات مربوط به این موضوع را گردآوری و دسته‌بندی کرده و نسبت میان نشانه‌های قیامت و نشانه‌های ظهور را در منابع اهل‌سنّت نشان داده است. یافته‌های مقاله حاکی از آن است که برخی از نشانه‌ها، مانند خروج دجّال و نزول حضرت عیسی (علیه‌السلام) ، در هر دو حوزه «نشانه‌های ظهور» و «اشراط الساعة» مشترک‌اند. همچنین روایات مربوط به گسترش جهل، فحشا، زوال علم، و برخی رخدادهای آخرالزمانی، به‌عنوان زمینه‌های عام ظهور و نیز از علائم نزدیک شدن قیامت معرفی شده‌اند. بر این اساس، مقاله نتیجه می‌گیرد که در روایات اهل‌سنّت میان آخرالزمان مهدوی و فرجام‌شناسی قیامتی پیوندی معنایی و روایی وجود دارد و برخی نشانه‌ها واجد کارکردی دوگانه‌اند.

ظهور منجی بشر، وعده دیرینه همه ادیان بوده است. پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نیز وعده ظهور این منجی آسمانی را به همه مستضعفان جهان داده است. شیعه و سنّی در اصلِ این بشارت الهی، اتفاق‌نظر دارند، اما گاه از سوی برخی از اهل‌سنت درباره مصداق مهدی موعود، دیدگاه‌هایی وجود دارد که با حقیقت و آنچه از روایات استفاده می‌شود، تناسبی ندارد. بر پایه پژوهشی کتابخانه‌ای، کوشیدیم تا با استفاده از منابع و مصادر معتبر اهل‌سنت و بررسی روایات مشهور به «خلفای اثناعشر»، ثابت کنیم که مهدی موعود، همان امام دوازدهم شیعیان است که به ظهورش در آخرالزمان، باور دارند.

بیمه به عنوان یکی از قراردادهای مهم در زندگی اجتماعی، نقش بسزایی در تأمین امنیت مالی و جانی افراد ایفا می‌کند. این مقاله با هدف بررسی ماهیت فقهی و حقوقی بیمه، به تحلیل مفاهیمی چون عقد و ایقاع، استقلال ماهوی بیمه، و جایگاه آن در عقود اسلامی پرداخته است. ابتدا به تعریف لغوی و اصطلاحی بیمه پرداخته و ارتباط آن با مفاهیم تأمین و تعهد بررسی شده است. سپس ماهیت بیمه به عنوان عقدی لازم و مستقل مورد تحلیل قرار گرفته است. همچنین، مسئله ربا و تفاوت‌های ماهوی آن با بیمه مورد بررسی قرار گرفته و استدلال شده است که بیمه با ماهیتی عقلایی و تأمین‌محور، از مقوله ربا جداست. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که بیمه، به‌عنوان یک قرارداد عقلایی و مستقل، ضمن انطباق با اصول شرعی و حقوقی، نقش مؤثری در کاهش خطرات و تأمین امنیت اجتماعی ایفا می‌کند. تحلیل‌های ارائه‌شده در این مقاله می‌تواند مبنایی برای توسعه فقهی و حقوقی بیمه در نظام اسلامی فراهم آورد.