مقالات

روح پديده‌ای از عالم غيب است که به پدیده‌های عالم، ماده حیات می‌بخشد. روح انسان همان جان اوست که پس از مرگِ پیکرِ انسان، ماندگار خواهد ماند و در عالم دیگر به زندگی خود ادامه می‌دهد. «جن» چیزی است که از حس انسان پوشیده باشد. در متون دین اسلام، موجودی اسرارآمیز است که مانند انسان دارای شعور، اختیار و تکلیف است. حقیقت و ماهیت روح و جن، از پیچیده‌ترین مسائلی است که تا‌کنون دانش بشری قادر به درک آن نشده و بهترین راه شناخت و درک آن، مراجعه به آیات قرآن وروایات است. درباره ارتباط انسان با ارواح و اجنه، دو بحث وجود دارد : آیا ارتباط با ارواح و اجنه ممکن است؟ در صورت امکان ارتباط، حکم آن چیست و فقها چه نظری درباره آن دارند؟ در این پژوهش ابتدا مفهوم جن و روح و اهمیت آن‌ها بررسی می‌شود و سپس مصادیقی از ارتباط پیامبران و امامان (علیهم‌السلام) با ارواح و اجنه بیان می‌شود. سپس نظریه دو گروه از اندیشمندان درباره ارتباط با ارواح و اجنه ذکر شده و درنهایت به بررسی حکم مسأله ارتباط با آن‌ها می پردازد.  واژگان کلیدی: روح، جن، احضار، تسخیر.

در صدر اسلام برخی از جهالت و ناآگاهی مردم سوءاستفاده کرده و ادعای دروغین پیامبری داشتند. چنین رویدادی در جزیرة‌العرب به‌دلیل سلطه نظام قبیله‌ای و فرهنگ جاهلی، بسیار بود. مدعیان دروغین پیامبری در صدر اسلام از کهانت‌، جادو، سجع‌گویی و ... استفاده کرده و مردم را فریب داده و اغفال می‌کردند. ادعای آن‌ها ارتباط تنگاتنگی با کهانت داشت و برای رسیدن به اهداف خود به آن متوسّل می‌شدند. در این مقاله پس از تعرف کهانت، ارتباط آن با دین و نیز تأثیر آن با مدّعیان دروغین پیامبری را روشن ساختیم تا معلوم شود معجزه‌ای که آن‌ها به‌ظاهر اقامه می‌کردند و مردم عوام را فریب می‌دادند، درواقع کهانت و جادو بوده که مردم عادی به‌دلیل جهالت، از تزویر آن‌ها آگاه نمی‌شدند و گمان می‌کردند که ادعای آن‌ها درست است، درحالی‌که جز دروغ، چیزی دیگر نبود. در پایان به بررسی چهار نفر از افراد مشهوری که از طریق کهانت و جادو، ادعای پیامبری داشتند و درصدد فریب مردم و سوء‌استفاده از آنان بودند، پرداخته‌ایم تا ارتباط کهانت با مدعیان پیامبری به‌وضوح، روشن شود. واژگان کلیدی: کهانت، جادو، مدعیان پیامبری. 

یکی از مسائل مهم جامعه، «کهانت» است که معنای پیشگویی و آگاهی از غیب را می‌دهد. روایات انبوهی در مذمت کهانت از فریقین نقل گردیده و به‌صورت کلی کهانت را حرام دانسته‌اند. مراجعه به کاهن اگر از اخبار جزمی اطلاع دهد، حرام است. در این نوشتار با روش توصیفی- تحلیلی تلاش شده تا بعد از مفهوم‌شناسی کهانت از نظر لغوی، به بررسی شواهد کهانت در متون امامیه و اهل‌سنت پرداخته شود تا حدود و ثغور کهانت و مراجعه به کاهن به‌صورت تفصیلی واکاوی و تحلیل شود. از یافته‌های این پژوهش این است که هیچ‌کدام از روایات حرمت کهانت، سند تامی ندارد، اما از تمام این روایات، اثبات حرمت نزد برخی فقها، ماهیت کهانت که غالباً دوستی و ارتباط با شیاطین است و با نگاه نامناسبی که متشرعه و اسلام به کاهن دارد، این عمل حرام گردیده است. براساس برخی از روایات اهل‌سنت که فقهای اهل‌سنت طبق آن فتوا داده‌اند، رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) با برحذرداشتن مردم از تصدیق کاهنان، می‌فرماید: هر کس با رفتن نزد کاهن و ساحری، او را در گفته‌هایش تصدیق نماید، به چیزی که بر رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نازل گردیده، کافر شده است. واژگان کلیدی: کهانت، پیشگویی، اخبار از غیب، امامیه، اهل‌سنت. 

با توجه به استعدادهای وجودی انسان که خداوند در وجود هر انسانی قرار داده، انسان با تمرین و کمک ابزارهای گوناگون می‌تواند به کارهای غیرطبیعی دست بزند. انسان با حس کنجکاوی خود در صدد جست‌وجوی ابعاد ناشناخته خود و پیرامون خود است. متافیزیک یکی از این جستارهاست که هیپنوتیزم یکی از مباحث ذیل متافیزیکی است. در این نوشتار، حکم دستیابی به اخبار غیبی به‌وسیله هیپنوتیزم بررسی شد. در بررسی این جستار، ابتدا تعریف و اقسام و انواع حالات هیپنوتیزم بیان شد و سپس حکم اخبار از غیب که در دو جهت بحث صورت گرفته مورد بررسی قرار گرفت: 1. اخبار از گذشته بدون وساطت جن و روح 2. اخبار از گذشته و آینده به‌واسطه روح و جن.  واژگان کلیدی: هیپنوتیزم، خبری غیبی، روح، جن.

در این مقاله، مفهوم هیپنوتیزم، خواب مصنوعی، کاربردها و سپس حکم فقهی آن با توجه اقوال فقها تبیین و بررسی شده و بعد به ارتباط آن با اخبار غیبی پرداخته است. از آن جایی که این مسأله امروزه مورد توجه بوده و دین اسلام نیز کامل‌ترین ادیان تا روز قیامت است، پس ضرورت دارد که درباره آن تحقیق شود. از مهم‌ترین نتایج تحقیق این است که جایگاه هیپنوتیزم و خواب مصنوعی در فقه و کاربردهای مختلف آن در علم پزشکی و غیره برای مردم و محققان ذکر شده است. همچنین ارتباط بین هیپنوتیزم و خواب مصنوعی برای دستیابی به اخبار غیبی با توجه به اقوال فقها تبیین شده است. از یافته‌های مقاله این است که هرچند امکان دارد که از طریق هیپنوتیزم و خواب مصنوعی دستیابی به اسراری داشته باشند، ولی پذیرفتن صدق آن در همه موارد مشکل است. روش تحقیق این مقاله، کتابخانه‌ای و توصیفی است.  واژگان کلیدی: خواب مصنوعی، هیپنوتیزم، اخبار غیبی، دستیابی به غیب.